“Làng nghề rực rỡ sắc xuân” là chủ đề của chương trình nghệ thuật tại Lễ đón nhận giải thưởng làng gốm Thanh Hà là “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” năm 2025, chương trình sẽ được phường Hội An Tây long trọng tổ chức vào chiều tối ngày 31/12/2025, tại làng gốm Thanh Hà. Đây cũng là sự kiện có ý nghĩa khép lại năm 2025 với biết bao nỗ lực đạt được nhiều thành tựu trên các lĩnh vực của phường Hội An Tây, hân hoan chào đón năm mới dương lịch 2026 với khí thế mới, vận hội mới trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Cảnh quan làng gốm Thanh Hà

Làng gốm Thanh Hà nằm ở địa phận Tổ dân phố Nam Diêu, phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng hiện nay. Đây là làng nghề thủ công truyền thống có gần nửa ngàn năm qua. Đến với làng gốm Thanh Hà không chỉ được chứng kiến các nghệ nhân trình diễn những kỹ năng điêu luyện qua các công đoạn làm gốm, chiêm ngưỡng những sản phẩm gốm độc đáo mà còn được chìm đắm trong một khung cảnh yên bình của một làng quê còn giữ được nét cổ truyền hiếm gặp.

Cảnh quan làng gốm Thanh Hà - Ảnh Võ Như Diệu

Bao quanh làng là hệ thống sông, đầm tạo nét sinh thái cho làng quê này. Trong làng hiện có nhiều ngôi nhà với kiểu kiến trúc truyền thống còn được gìn giữ; một số ngôi miếu, đình vẫn đang là thiết chế văn hóa tín ngưỡng quan trọng trong đời sống cộng đồng; các lò gốm truyền thống; hệ thống cây cổ thụ, cây xanh khá phong phú; những con đường nhỏ uốn lượn, điểm xuyết bởi hàng rào chè tàu xanh mướt.

Điểm nhấn giữa khung cảnh làng gốm là một Công viên bảo tàng đất nung Thanh Hà, với kiểu kiến trúc hài hòa với cảnh quan, đã giành danh hiệu “Công trình của năm 2016”. Công viên bảo tàng đất nung Thanh Hà được xây dựng theo mô hình lấy bàn chuốt gốm làm trung tâm- thứ vật bảo của làng gốm Thanh Hà. Hai tòa nhà chính trong cách xây dựng không chỉ lấy nguồn gốc từ văn hóa Chăm hay Sa Huỳnh mà còn lấy cảm hứng từ hai loại lò nung của làng là lò úp và lò ngửa - hai khái niệm âm dương của văn hóa phương Đông.

Hiện nay, làng gốm Thanh Hà luôn được bảo tồn các yếu tố vật thể và phi vật thể bên trong, những yếu tố về mặt không gian, cảnh quan cũng được giữ gìn chu đáo.

Lửa nghề vẫn sáng-nửa ngàn năm qua

Nhiều thợ gốm cho rằng cách đây khoảng 500 năm thủy tổ các tộc tiền hiền (Nguyễn Văn, Nguyễn Viết, Nguyễn Đức, Nguyễn Kim, Ngụy Như, Bùi Phước, Võ Đình, Võ Văn, Nguyễn Tấn) từ Thanh Hóa, Nghệ An đã di cư đến lập nên làng Thanh Hà và bắt đầu nghề làm gốm. Nghề gốm Thanh Hà đã sớm phát triển trong lịch sử, năm Cảnh Hưng thứ 7 (1746), đồ gốm Thanh Hà được bán cho người Minh Hương để tặng quan, cũng dược ghi danh trong phần thổ sản Quảng Nam sách Đại Nam nhất thống chí của triều Nguyễn và nhiều thợ gốm, ngói Thanh Hà được triều Nguyễn phong tước, hàm, chức danh…, có một đội ngũ lái buôn gốm chuyên nghiệp bằng ghe bầu, ghe nguồn.

Vào các thập kỷ 60 - 80 thế kỷ 20, do bị cạnh tranh bởi sản phẩm gia dụng bằng nhôm, nhựa nên thị trường tiêu thụ đồ gốm, sành ở Thanh Hà bị thu hep dần. Đầu thập kỷ 90 thế kỷ 20 chỉ còn 7 hộ làm gốm truyền thống ở Nam Diêu với 7 bàn xoay chuốt gốm, 4 lò gốm hoạt động.

Trước sự phát triển du lịch, thợ gốm Thanh Hà đã tạo sản phẩm mới là nắn, nung con thổi, làm gốm mỹ nghệ bằng khuôn đúc, làm mặt nạ gốm, tượng gốm bán cho khách du lịch, phục vụ trang trí nội, ngoại thất, có mặt hàng xuất khẩu sang Nhật.

Từ năm 2001, làng gốm Thanh Hà trở thành điểm tham quan du lịch và hoạt động chế tác, quảng bá giá trị văn hóa làng nghề ngày càng sôi động. Hiện nay có hơn 100 hộ, với hơn 200 người tham gia các hoạt động nghề gốm. Năm 2025, tổng lượt khách mua vé tham quan làng gốm Thanh Hà đạt hơn 251 nghìn lượt, trong đó khách quốc tế hơn 224 nghìn lượt.

Với những giá trị văn hóa nổi bật và được bảo tồn, phát huy tốt, năm 2014, làng gốm Thanh Hà được công nhận là làng nghề cấp Tỉnh; đến ngày 27/8/2019, nghề gốm Thanh Hà đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Sự kiện phường Hội An Tây tổ chức Lễ đón nhận giải thưởng làng gốm Thanh Hà- “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất” năm 2025 nhằm ghi nhận, tôn vinh những nỗ lực của các cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương trong công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa - lịch sử độc đáo của làng nghề nửa ngàn năm tuổi này./.

TRUNG KHHUONG